 Kambocya'nin farkli kesimlerinde toplam 10 gun gecirdim. PoiPet sinir kapisindan girip Siemreab'te Angkor tapinaklarini gordukten sonra baskent Phnom Penh'e gectim. Oradan guneye, Sihanoukville (Kampong Saom) kasabasina indim ve Kaoh Kong sinir kapisindan tekrar Tayland'a ulastim. Kambocya iklim ve cografya olarak gercekten cok guzel. Ozellikle sehirler arasi yollarda rastlanan yemyesil daglar, genis nehirler, kocaman agaclar insani buyuluyor. Karayoluna futursuzca cikan gri bufalolar ve beyaz inekler, sele korunak saglamasi icin 2-3 metre yukseklikteki kalaslarin uzerine insa edilen agac evler ve heryerde bulunan irili ufakli Buddha heykelleri farkli bir cografyada oldugunuzu surekli size hatirlatiyor. Maalesef bu guzel cografyada yasayan insanlar cok fakir. 1975-1978 yillarinda Pol Pot rejimi tarafindan gerceklestirilen sistematik katliam ulkenin halen kendini bulamamasinin bir numarali sebebi. Sinifsiz ve saf bir Khmer toplumu yaratmak utopyasiyla Ulkeyi 9. yuzyildaki ihtisamina kavusturacagini dusunen Pol Pot liderligindeki Kizil Khmerler, bu utopyayi gerceklestirebilmek toplumu ikiye bolmusler. Bir tarafta sehirde yasayan insanlar, diger tarafta koylerde yasayanlar. Sehirde yasamis olmak Bati etkisiyle kirlenmenin bir ifadesi, bu nedenle sehirde yasayan ama koylerde yasayanlardan temelde hicbir farki olmayan birisi bile cizginin diger tarafinda kalmis. Baskent Phnom Penh'i Amerikalilar bombalayacak bahanesiyle tamamen bosaltan Kizil Khmerler, bu insanlari agir kosullar altinda tarlalarda calismaya zorlamislar. Koylerde olusturulan listelerde, diplomatlara, muhendislere, avukatlara, doktorlara kisacasi egitimli insanlara Kizil Khmer Sebekesi (Angkar) icin ihtiyaclari oldugunu, Angkar icin gonullu calismak isteyen bu kisilerin kendilerini gostermeleri gerektigini soylemisler. Angkar icin gonullu olan yuzlerce egitimli kisiden bir daha haber alinamamis. Yapilan katliam uzerine yazilmis onlarca kitap var. Ben Kambocya'da bulundugum sure boyunca Loung Ung'un yazdigi "First they killed my father"i (Once babami oldurduler) okudum. Pol Pot yonetimi ele gecirdiginde bes yasinda olan yazarin anilarindan olusan kitap cok etkileyici. Kambocya'nin bu acilari hicbir zaman unutmamasi icin Phnom Penh'de muze haline getirilen iki yer var. Birincisi onceden lise olarak kullanilan ancak Kizil Khmerler rejimi ele gecirince bir hapishane ve iskence yerine donusturulen TUol Sleng Muzesi. Ikincisi ise katliamlarin gerceklestigi ve toplu mezarlarin bulundugu Choeung Ek Olum Tarlalari (Killing Fields). Bu iki yerde yaptigim fotograf ve video cekimleri icin asagidaki videoyu seyredebilirsiniz. Ben buralari gezdikten sonra bir gun kendime gelememistim, o yuzden size kucuk bir doz veriyorum.
Gelelim bugunku Phnom Penh'e. "Kambocyayi sevdim ben" baslikli yazimda Khmer mutfaginin lezzetli yemekleri, Mekong nehrinin guzel manzarasi, varligindan haberdar olmadigim seylerin satildigi pazarlari ve genis bulvarlariyla Kambocya'nin baskenti Phnom Penh (Pnom Pen diye okunuyor) tadini cikara cikara gezilmesi gereken bir sehirmis demistim. Zaten buraya gelen ziyaretciler hep planladiklarindan daha uzun sure kalirlarmis, benim yaptigim gibi. Burasinin herhangi bir baskentten farki yok aslinda, ama baskenti oldugu ulke Kambocya olunca, Phnom Penh colun ortasinda bir vaha gibi. Ben gormedim ama sehirde bir Starbucks oldugu bile rivayet ediliyor. Burada da Bangkok'ta oldugu gibi ilgimi en cok ceken konulardan birisi trafik oldu. Phnom Penh'de toplu tasima yok, bu nedenle herkes kendi cozumunu bulmus. Kimi motosiklet taksiye biniyor, kimi Tayland'daki Tuk-Tuk'un akrabasi olan romorklu motorsiklete, kimi de kendi motorsikletini kullaniyor. Motosiklet kavramini Kambocyalilarin yasamindan cekip cikarsak ne olurdu cok merak ediyorum. Trafigin normal akisi soyle: 3-4 tane motorsiklet, 1-2 Tuk-Tuk, 1-2 araba, 1-2 jip, sonra onlarca motosikletten olusan bir grup, sonra tekrar 3-4 motosiklet, 1-2 araba ve dongu devam ediyor. Kavsaklarda trafik isigi olmamasina karsin cozemedigim bir kurallar silsilesi var, birileri birilerine yol veriyor ama neye dayanarak bilmiyorum. Eger yukarda yazdiklarim sizi ikna etmediyse buyrun asagidaki videoya (muzik icin elestiri kabul etmiyorum  ). Kambocya'nin tamaminda fakirlikten kaynaklanan bir sorun var: dilenciler ve seyyar saticilar. Bu Siem Reap'te muhtesem Angkor Tapinaklarini gezerken de boyle, Baskentte de, beyaz kumsalda dalga sesleriyle uyuklarken de. Bu yonuyle bende surekli bir huzursuzluk yaratti Kambocya. Ozellikle Sihanoukville'de plajda gecirdigim saatlerde meyve saticilari, dilenciler, masaj yapan dissiz kadinlar, hediyelik esya saticilari her on dakikada bir yanimdalardi. Ben "Hayir, tesekkurler" demekten usandim, onlar sormaktan usanmadi.
Cok degisik deneyimlerle dolu bir 10 gun gecirdim Kambocya'da ve bu ulkeyi sevdim. Ancak, Kaoh Kong sinir kapisindan cikip karsimda Tayland Krali Bhumibol Adulyadej'in resimleri gorunce yuzume buyuk bir gulumseme yayilmadi degil hani!
|